LAI RAMAH LAI HOLH IN

Biatang denhah chim ka duh mi.

Tutanah (chinland),Lairamah lai holh in timi (Topic) chiah in chim le cawih ka van i tim lai i, ka tlangpi tar ka khenkhawh lo zong a si kho, a zeisi hmanhah a fiankhawh chungin chim ka zuamlai, nan nih zawng lungsaule thinfual tein nan rak relnak lai kan sawm hna.

(Chin) Biafang min kan ngeih ning hi tlawmpal tein  rak langhter hmasat i zuam hna usih,cucu  van zoh tahna usihlaw,Chinmi phun, Bawmphur tiah auhmi, kan nih chinmi phun hna hi,
Zeitin dah chintimi min kan ngeih timiah mitampi kan thluak a cawl cang,a chawk vai, cheukhat nih an chim ningah cun, kawl pawl nih Irrawaddy,le chindwin tiva karlakah an rak kan hmuh ah hin, Chin tiah an rak kan auh i cuti cun, chinti cu kan rak si hna tiin an chim. A sinain kan hramthawknak kan vanzoh a siah cun,Tibet in a rami kan rak si ikawlram kanphak hlan ah khan min ngei cang ding kan si ko, cun kawlpawlnak hin kawlram ah hin rak lut hmasa dawh kan si, a ruang cu, Thla tin Thang tialmi Chin History p,8. Chimi phun pawl cu kawlram kan rak luhnak cu A.D. kumzabu pa 8nak hlan deuh ah a si tiah a tial. Cun kawlpawl hi kum zabu pa9 nak hrawng longah kawlram an rak lut ti a si, hi ti a siah cun kawlpawl auhnak men cun hnam min cu kan ngeih ka zum lo i an rak i lak lai   zumh a um  lo, cun  ruah awk pakhat a um mi cu,
Hi hna Kawlpawl Irrawaddy le Chindwin an rak phanh hlan chung hi tah, min ngeilo in maw kan rak um lai i Miphun min, hnammin ngei lo cun kan rak um lai, kawlpawl an van phak hnu i nehsawh thlanglamhnak men i an kan auh nak cu maw miphun minah cun an rak i lak lai tiah ruah awk a um, cun Irrawaddy le chindwin hna kha Chinmi phun pawl kan phanh hlan vialte hna kha min ngeilo in maw a rak um vekun lai i, chinmi kan van phak i kawlpawl nih an kan hmuh i an kan auh hnulongah maw min an rak ngeih ve lai i, Bawmphur tikhur, ti cu a rak si ve kunlai, cucaah, chinmin kan ngeih ning hrim hi, ruah awk tampi cu a um i a buai deuh ngaimi pakhat cu a si ve. Cun kawlpawl nih an kan auhnak men miphun minah an rak i lak cu cohlan a har ngai ngai, Kawlram kan rakluh hlanpi ah hin Chin timin cu kan rak ngei cang ko lai.
Chin miphun pawl cu Kawlram kan rak luhhnu cun Chindwin le Irrawaddy hrawng ah kan rak um hnuah kalay kabaw hna ah kan van kai tthan hna, cu hnuahA.D. kumzabu hleilinak(14) hramthawk in khan a tu kan Chinland(Lairam) ah kan hung kaihna cu thawk cun lairam (Chinland) cu hmunkhuar a rak si....

Pupa hna chanah hin, ruahawk pakhat a um mi cu, zeibantuk in dah miphun hnam, hi an rak dirkamh i an rak kilkamh tihi ruahawk hngalh phu cu a si nain cu kong cu kan chim lailo,
Holh upa, pupa hna holh ka bih ka zoh tikah hin, hlanchan kanpa le hna cu, kartenh mi holh zong an rak ngei lai tiah ka ruatlo,an mah holh tein khuasa mi chonhbiak lairelmi an rak si lai tiah  an holh upa hna an rak hman mi hna nih hin a langhter ko,
Cu an holh, an bia kaa hna le An zaihla hna zuun hla hi  mino, Laimi mitampi nih kan hngal thiam cio hna lo, a ruang cu chan ai thlen tuk caah a silai tiah ka ruah,nain an nih cu Caholh nunphung a țanhbak mi an rak si ti cu hngalhkhawh a si, a ruang cu kalay in Laitlangah an kainak a ruang hi, kawlpawl nih an rak fawnhhna i an rak um ve tikah, micheu khat nih kawlnun cawn le caholh i lak deuhin khuasa mi an rak um caah cu hna cu duhlo in micheu khat nih Laitlang an rak kai nak hi a si tiin tuanbia hngal mitampi nih an chim......

Ruat ți hna usih Kan khualipi min  hi.
Hi kan hman mi kan holh kan Khualipi min nih hin Lai holh, caholh kar a hlannak ah sullam a ngei taktak lai!
A min hi-
Hakha, mo?Halkha halkha tihi a hman deuh, hakha ticun kawl holh in kan chimtinak a si.,cun  Lai caholh kaltak in Kawl ca holh zulh in min kan thlen cang tinak a si hnga! Tuanbia thiam,Tarnu tarpa hna nih hakha an ti ballo Halkha tiin an chim dih, kan mah tunai te ti awk minung nih  kawl min in kan khuapi min cu kan rak thlen. kan chinram khualipi min hmanh kawlholh in kan thlen  cangah cun a peeng dang tete hna cu thlenlo awk an rak țha lo ka ti,Lohtlau lam zawh ah cun kar kan hlan ning a thawngtuk nain, nunphung le caholh kilkamhnak ah cunkan karhlannak chim awk atlak lo.
Cun Kan lairam, kan chinram, hmanhah kan miphun holh laiholh nih hmun a tin co mi a tlawm chinleng mang,
Kum a rak voifatin te lai holh cu pakhat hnupakhat in, thlanglamh nen, philh chinleng mang,le thlauchin lengmang  a si, hihnu kum 100-200 ah cun lai holh hi vawlei cungah a um ti hnga maw ka ti? Kan tlau dih taktak teko lai hitah tiin ningtihnak ngei in biatak in caholh kilkamh riantuan hna usih.....

...Kan lairam.....

kan khualipi, Halkha ah hin a umi a kalmi mitampi nih cun kan theih ko lai,Laimin tein dawrmin a sak mi, le Lai ca kan holhtein catar, cakhenh nan hmuh mi cu a tlawm taktak chim tlak lo an si lai,
Kawl caholh i hlan in maw mirang Caholh i hlan in thilmin sak cu kan thiam tuk hna, lai holh belin kan thiam lo, Lairam khualipi ah hin, Kawl, Mirang caah ma dawr le ca khenh hna hi kan tar hnga tiah ka ruat leng mang...
Hiti a sitikah, kan khuasak nak chimlo, kan dawrmin, kan khuachung hmanhah laiholh nih hmun a tinco khawh lo cu nan hmuh kan hmuh ko hna, cucaah ruah awk tampi a um ko.
Hoi le he kan i chonh biaktik kan tlawnlentik zongah, (style) phundang kan i lak ciammam i, Kawlholh, Mirang holh tamtuk kan cawh, chanti luan kan dawi kan ti mah miphun nunphung le ca holh kaltak in chanti luan dawi cu,tih nung taktak a si,
A therh in a ka therh ka ruahhin, ka thlanfim hna an rak chuak tawn...
Cun lai holhte in bia achim i, a dirpimi hna, phungchimtu maw, cawnpiak tu nih mirang,or kawl holh a hmanpah lo cun a fimtuk lo tiin ruahnak ser kan hmang hna, hi bantuk a hmangmi nupa hi a ngaite ah cun pafim, nufim, lainungphung a țanh bak mi ansi hna i,tahnak dangin,a rakțahtu, hna kha mihrut chimkhawh lo kan rak si deuh.

Chinmi phunlak ahcawn piak tunih..

Laimi cawnpiak nak le chimtu,cawnnak,Tbt.. kan ngeih caan ah,Kan holh a tling lo tuk tiin, miphun dang holh kan hman kan telh, kan i lak, miphun dang holh in fianter kan timh,a poi ko, hlanchan kan pipu hna kha tah, a ziah anduh bantuk in bia an iruah khawh i, khua an rak sak khawh ko țung, kan nih chan tharmi nung hna kan si velo, Lainung phung caholh zeii kan rello hi a faktuk cang lo maw? mah miphun holh tein biafiang lak le tlinglak in kan chimkhawh lo cun
Miphun dang holh in maw a siah tling deuh in kan chimkhawh kun lai, hi tikan si caah hin  laimi tampi kan khuasak phung kan biachim kan holh rel cu khuaruah cu kan tambak....
A bingta let in kan um dih cang,
Kan lai holh kan kal tak mi hi an tam tuk cang,  cucaah kan lairamah, Lai holh, Laica hmunhma pein hmang hna usih, Laimi nih lai holh, kawl nih kawlholh, mirang nih an mah le holh cio hmang ko hnaseh, an holh hman le kilkam hi va bom lenhna hlah usih,
Kawl, mirang nih kan lai holh hi an kan hman piak lai lo, cucaah kan miphun holh kan mah holh tein, dawrmin, minung min, Catar, cakhenh tuah hna usih kan lairamah,....

Kan holh kan kal tak mi

Holh kan kaltak mi pahnihtein zohhna usih.
1.(Sai) tihi kan mah lai holhte a si i, tuchan minung nih cun mizo holhah kan ruah,
Kan palh taktak, kan lai holh te a siko mi kha, (Sai)timi cu kan hlawt riang mang i (vui)ah kan thlen, pipu hna nih vui an rak tiballo, vuiti a sinak kum hmanh hi a saurih lo...
2. (Zai) Hlasak,hla timi hi a si fawn,
Mizo holhah kan ruah, kan mah lai holh, kokek bak a si, a hman zia kan thiam tilo i, A silo le siloah kan hman, mizo holh ah kan pek cang hna
Kan lairam, kan chinramah laiholh laica hmunhma pein, luatnak, pe hna usih, kawl holh, mirang holh tlawmpal tevan thiam i lai holh kal tak cu, hruhphun khatah ruatin, kanlai ram kan miphun kan khuasak nak teah hin Lai holh, hmanle upat nak pek hi hngal hna usih, kanmi phun kan loh tlau nak hnga lo.....

Miphun pakhat, hngalh an sinak le an miphun a fianter tu,(Identity) cu an nunphung, an caholh, hi a si, cuti a siah cun laimi cu kan lo tlau cuahmah cang tihi hngalh khawh kan si, kan holh kaltak i holh dangcawn, in khusak kan cawn cang caah, cutahnak hngalhnak ah cun, kumkhat hnu kumkhat in kan tlinglo chin lengmang ti hi hngalh khawh kan si cang,cucaah hei ruah deuhah cun mithli an tla kho ko kan nunphung kaltak ningle, ca holh kan thlau ningruah ah cun, lung afakti hleiin chim a har.....

Kanmah holhtein lairamah khuasa hna usih, i chawnbia in, tlawng leng ttihna usih, miphun dang nih, an kan chilh cuahmahnak hin, chuah i zuam cang hna usih tiah Catial tu pumpak nih sawm kan duh hna....

Note: a cung i capar vialte hi pumpak ruahnak hmuhnak, longte an si caah
Palh mi a um sualah cun nan ruah thiamnak ka ham cia.....

By.Salai Cs Thang Tc