• Breaking News

    Hmeichia te chanvo

     Optimized just now

    View original

    http://servingforhumanity.blogspot.com/2014/07/hmeichhia-te-dikna-leh-chanvo-humhalh.html?m=1

    Serving Humanity

    Wednesday, 16 July 2014

    HMEICHHIA TE DIKNA LEH CHANVO HUMHALH
    (AIR Aizawl Station a ka thu sawi)

    Jimmy Laltlanmawia

    Prog.Co-Ordinator, CHAN

    Bible chuan a tirin Pathianin mihring a siama mipa leh hmeichhia ah a siam tih min hrilh a, intluk leh in ang reng, dinhmun in ang ah dah in Pathian in an mahni chu intihlima khawsa dun tur leh cheng dun tur in a siam ani tih kan hre theuh awm e, amaherawh chu heti a ni chung hian kan India ram chu sawi loh Mizoram ngei ah pawh hmeichhia ten tual char chu sawi loh an mahni inchhung lum ngei ah an dikna chanvo rahbeh sak a, nghaisak antawk fo mai hi, mihring nihphunng ti bawrhbang tu leh Pathian pawisawina nasa tak a ni a, Pathian in amah anpuia a siam mihringte chung a diklo leh thalo taka tih hi Pathian laka pawisawina nasa tak a ni.

    Reuters in a tarlan dan chuan India ram hi khawvel ah hmeichhia te tana ram ralmuanglo ber pathumna ah dah a ni a, Afghanistan leh Pakistan te chu a tlar hmasa lama intlar an ni a, heng ram ah te hian, hmeichhe naupiangtur  tihhlum leh hmeichhe naute tihhlum bak ah nawhchi zawrhna hmuna hmeichhia te hralh luih leh pawngsual chu a hluar em em mai a, National Crime record Bureau  report 2012 pawh in India ram hi hmeichhia te tan a ralmuang lo hle a ni tih a report bawk a, NCRB report dan in kum 2012 chhung khan India ram ah hmeichhia te chunga pawikhawihna case 228650 zet Indian Penal Code (IPC) leh Special & Local Law (SLL)hnuai ah ziah luh a ni a, chu chu kum 2011 a case213585 ai in 7.1% zet in a sang a ni. Hetih lai hian Mizoram pawh kan sang hle mai a India ram ah pawngsual hluar na state te zing a tarlan kan nia, hmeichhia te chung a hlei lenna case hi kum 2011(2012 report) khan 199 lai report case a awm a, a zahthlak hle a ni.

    Ram changkang apiang ah hmeichhia te an zalena, Mipa te tan khawsak a nuama khawtlang a zalen in inthenawm khawvenna thlengin nghawng a nei thin a ni. Hmeichhia te dinhmun zahawm taka an awm a, ngaihsakna leh intluk tlanna chuan hnam a ti mawi a, hmasawnna rahbi pawimawh tak a ni. Hei hi hria in India ram danpui Indian Constitution ah pawh hmeichhia te humhalh a venhimna hi ngaihpawimawh a ni in intluk tlanna mai ni lo in, State Sorkar te chu kawng hrang hrang a hmeichhia te dinhmun chawikanna tur a commission din tur te, policy duang tur te, dan bik siam tur te ruahmanna siam tur te in a ti a ni.

    Hmeichhia te Mizoram Politics a an dinhmun:

    Democracy ram kan ni  in, inthlang ram kan ni a, kum 1973 a Union Territory a hlankai kan nih hnu ah hmeichhia Legislator a thlantlin an la tlem hle mai a – Pi Thanmawii(1978),Pi K.Thansiami(1979), leh Pi Lalhlimpuii Hmar (1987) te ni in, an zing ah hian Pi Lalhlimpuii chauh hi Minister dinhmun dah a la ni a ni. An ni hnu ah hian MLA candidate ah hmeichhia te han awm ve thin mahse tun inthlan hnuhnung ber kum 2012 November thla a neih tak thleng khan hmeichhe MLA kan nei ta lo, hetih lai hian Mizoram chauh hi, Mipa aia Hmeichhe voter tam zawkna state awmchhun kan ni a,tun inthlan hnuhnung ber ah khan hmeichhe voter te hi vote awm zawng zawng 1091014 ai in vote 9806 in an tam a ni.

    Kum 2008 inthlan khan hmeichhe candidate sawm an awm a, tumah thlantlin an awm lo a, tichuan 2012 MLA Election ah khan hmeichhe candidate Pi Tlangthanmawii INC, Pi Lalmalsawmi MNF te bak ah BJP in mi pathum an candidate a, hemi tum pawh hian thlantlin an awm chuang lova, a bikin party lian pahnih candidate te hi an mahni enchuan thlantlin theih awm hliah hliah an ni, mitha an ni a, amaherawh chu an party ve ve ten ticket an pekna constituency ah hian Party lian pahnih a milian ve ve an khintir avang hian an tan a hautak hle tih a hriat a ni.

    America ram a indan theihna tur atana an beih lai khan an auhla lar tak pakhat chu, ai awh tel lohna ah chhiah kan pe lo ang tih kha, kha thu khan awmzia anei thui hle mai, hmeichhia te dikna humhalh leh dinhmun chawikan tak tak na tur chuan, ram rorel khawl pui ber ah hian hmeichhia te a ro rel ve tu zing ah an awm hi a pawimawh in ram in a mamawh a ni, mahni nihna leh dinhmun hrechiang ve lemlo tu te chuan a famkimin an rel thei ngut hian a rinawm loh a ni. Chuvang chuan kan rorelna inpui ah hian support pe ni mai lo a hmeichhe aiawh pahnihkhat tal hi kan neih hi a tul a ni.

    Hmeichhia te hian mahni inchhung ah ngei rikrap leh sawisak an tawk fo tih hi tut e pawn kan hria a, hei hi khawvel Sorkar te pawn an do in hmeichhia te humnhim chu an ngaipawimawh hle a, India ram ngei pawh in hetianga hmeichhia te chunga rikrapna thleng thin laka an him zawk nan ruahmanna dan a siam chhuak tawh nghe nghe a, chu chu Protection of Women from Domestic Violence Act, 2005 a ni. Hei hian danglamna nasa tak a thlen a, innghirnghona leh inrikrapna eng eng pawh lo thleng thei lakah hmeichhiate a vengin chhungkhat laina dangte lakah pawh a venghim a, pasalte leh tina tu dangte lakah dan remtihna leh thuneihna hmang thlapin kan hmeichhiate chu an invenghim thei ta a ni.

    Inngirnghona leh inrikrapna, chhungkaw huang chhunga thleng thina hi mihirng dika humhalh lam rawngkai a ni in hmasawnna tithuanawp thei thil pawi thui tak a ni nghe nghe a. Kum 1994 Vienna Accord leh Beijing Declaration leh Platform for Action (1995) te khan hei hi human right bawhchhiatna a ni tih chiang tak in an lo sawifiah tawh nghe nghe a ni. United Nations Committee on Convention on Elimination of All Forms of Discrimination Against Women(CEDAW) chuan kum1989 a General Recommendation an siam ah ram hrang hrang te chu inrikrap na, a bikin mahni inchhung khur a thleng thin lak ah hmeichhia te chu venghim theuh turin thuchhuah a lo siam tawh a ni.

    Indian Constitution in hmeichhia te tana duhsakna a pek te:

    (i)        Dan hma a rorelna Intluk talanna(Article 14)

    (ii)              Sakhua, hnam, pian leh murna hmun vang te mipa leh hmeichhia thliarhran loh tur (Article 15 (i))

    (iii)            (iii)      State Sorkar chuan hmeichhia leh naupang te tan hamthatna bik a siam tur a ni(Article 15 (3))

    (iv)            Sorkar hna thawh na atana remchann in tluktlang leh promotion chance intluk tlanna mitin te pek (Article 16)

    (v)              State Sorkar chuan a policy te chu mipa leh hmeichhia te  himna atan a duang in, nitin mamawh dapna kawnga intluktlanna leh dikna chanvo a pe tur a ni(Article 39(a));Tin hmeichhia leh mipa te chu hnathawh in ang ah hlawh inang pek an ni tur a ni (Article 39(d))

    (vi)            Rorelna dik hlenchhuah na tur in,intluktlanna bak ah ukil rawihna tur nei lo te tana ukil rawisak te chu ngaihpawimawh tur a ni a, tin khua leh tui tu pawh in rorelna dik tak an dawng theuh ngei tur a ni (Article 39 A)

            State sorkar chuan mihring zahawmna leh dinhmun a hrethiam in nau neihna atana tul leh mamawh phurhruk na tur in hma a la tur a ni. (Article 42)

            Khua leh tui te in unau tawnna leh hmeichhia te zahawmna humhalh tur a ni(Article 51(A) (e)) 

    (ix)            Municipality seat ah hmun thuma thena hmun khat chu hmeichhia te tan dah tur a niMunicipality (Article 243 T (3))

    India Danpui in a sawi bakah hian Indian Penal Code pawhin hmeichhiate humhalhna dan hrang hrang a nei a, chungte chu: -

    1.       India ramah chuan inneih thuam chhawm a lar em em a. India ram ril zawkah te chuan Dowry Death tih te a tam em em a. Hetiang a thuamchhawm vanga buaina a lo awm a, hmeichhia in thihna rinhlelh awm tak, a pasal leh a pasala chhungte atanga sawisakna vang emawa a tawk a nih chuan, thiltisualtu te chu section 304B IPC hmanga kum sarih aia tlem lo bakah dam chhung a tantir thlenga hrem theih a ni.

    2.       Hmeichhia naupai, a nun chhanhim na atana a naupai tih tlak a ngai a nih loh chuan, a phalna leh remtih lohna a a naupai tih tlak luih sak a nih chuan section 313 IPC hmanga kum 10 thleng tan theihna a hrem theih a ni.

    3.       S. 354 IPC ah chuan hmeichhia te hminghliau zawnga beihna chi reng reng chu kum 2 thleng tan leh pawisa chawitir a hrem theih a ni.

    4.       S. 372 leh S. 373 ah te chuan nawhchizuar tur a kumtlinglo hralh leh zawrh a khap tlat a. Hengte hi hmeichhia te ah a hluar hle a. Heng section hmangte hian hmeichhia kumtlinglo te pawhin in humhim na a awm tih i hrereng ang u.

    5.       Pawngsual hi a hluar em em a.Tunlai a crime rate ah pawh pawngsual case a tam ber ani. Heng ah hian hmeichhia te kan fimkhur a, kan in ven a ngai em em a. Mipa hriat chian vak loh te phei chu nel vak loh a him khawp ang. S. 376 ah chuan pawngsual hremna a awm a. Kumtlinglo pawngsual phei chu dan hian a dim lo hle mai, kumtlinglo chu a remtihna ngei pawhin chetsual pui mah sela, dan chuan a chetsualpuitu chu hrem tur a ti tho a ni. A chhan chu kumtlinglo hmeichhiat mipatna hmanpui hi dan hian a phal lo a ni. Pawngsual tu chu damchhung lungin tan thleng a hrem theih a ni, Nupa ni thin, inthen tawhte tan pawh hmeichhe rem tih na lo a, a pasal hlui-in a mutpui lui a nih chuan kum 2 thleng lungin tan leh pawisa chawitir theih a ni.

    6.       S. 497 ah chuan mi nupui lo pawlsaktu chu kum 5 thleng lungin tan leh pawisa chawi theih a ni.

    7.       S. 498A ah chuan hmeichhia pasal nei, a pasal emaw a pasal a chhungte emaw, a chunga rawng taka an che a nih chuan kum 3 thleng lungin tan leh pawisa chawi tir theihna a awm a ni.

    Hengte hi Indian Penal Code a hmeichhia te tana inhumhimna awm hrang hrang te a ni a. Heng lo pawh hi tam tak a la awm a. Tun hunah chuan kan sawi seng vek lo ang.

    Criminal Procedure Code Section 125 ah chuan, nupui then tawh te mahni inchawmna nei lo te leh fate kum tlinglo leh rualbanlo inenkawlna nei lo te pawh pa in a chhawmdawl tur a ni.Tin, nu leh pa inchawm zo lo te pawh in an fate hnenah chawmna he dan hmang hian an claim thei ani. Amaherawhchu, he dan hian uirena sual a tlu leh an nupa remtih tlanna anga awm hrangte leh chhan tha tawk awm si lova pasalte bula awm duhlo te chu a huam ve lo.

    The Protection of Women From Domestic Violence Act, 2005-ah chuan hmeichhia ten humhimna tha tak kan nei a. S.17 ah chuan in chhung ah hmeichhia ten chen reng theihna dikna chanvo an nei a, mipa ten an duh hun hunah chhan awm lova hnawhchhuah  leh hnawl a theih loh ani.

    Mizo zingah pawh hmeichhia leh palchhia thlak theih a ni e tih hi kan rilru a awm thin a ni a. Hmeichhia te dinhmun hi kan changkan tawh ai hian ala  hniam in security an nei tlem em em a ni. Pasal then leh sun te tan pawh rokhawm chungchangah hmeichhia te dinhmun a la hniam em em a. Hengah te hian dan in chanvo pawimawh tak hmeichhia te siam sak a. Mahni dikna leh chanvo chu kan hmang thei a ni tih hi hre tlat ang u. Dan hnuaiah inang tlang vekin mipa leh hmeichhia in dikna leh zalenna chanvo kan nei a. Chumai bakah a bika siam chanvo te pawh hmeichhia ten in nei a ni tih hi hre reng ula. Rilru indahhniam mai lovin, mahni dinhmunchawi kang zelin, mahni awmna theuh ah rilru nei takin awm tlat tur a ni

    I harsatna ching fel turin court ah i kal thei a. Ukil pawh rawn tur an awm reng a ni. Dan kan hriat loh avangte, kan dikna leh chanvo kan hriat loh em avang te in dik lo tak leh tha lo takin mi in kan chungah ti mahse, kan sepui ruah tuar tlawk tlawk mai thin a. Chuvangin heng kan sawi dan leh hrai hre zawkte pawh rawn tur tam tak an awm tawh a. Hengah te hian kan harsatna te tim lo leh zak lo in sawi ila, kan zalenna leh chanvo hi kan humhim thei dawn a ni..

    Hmeichhia te chunga pawikhawhna laka venna leh pawikhawihtu hrem theihna te :-

    (1) The Crimes under the Indian Penal Code (IPC)

          (i) Rape (Sec. 376 IPC)

          (ii) Kidnapping & Abduction for specified purposes (Sec. 363 - 373 IPC)

          (iii) Homicide for Dowry, Dowry Deaths or their attempts (Sec. 302/304-B IPC)

          (iv) Torture - both mental and physical (Sec. 498-A IPC)

          (v) Molestation (Sec. 354 IPC)

          (vi) Sexual Harassment (Eve Teasing) (Sec. 509 IPC)

          (vii) Importation of girls (upto 21 years of age) (Sec. 366-B IPC)

    (2) The Crimes under the Special & Local Laws (SLL)

          (i) Immoral Traffic (Prevention) Act, 1956

          (ii) Dowry Prohibition Act, 1961

          (iii) Indecent Representation of Women (Prohibition) Act, 1986

          (iv) Sati Prevention Act, 1987

    Serving Humanity at 23:23

    No comments:

    Home

    View web version

    About Me

    Serving Humanity

    View my complete profile

    Powered by Blogger.

    No comments:

    Post a Comment

    Kan hman mi Phone Top Up dih mi a lak silo in phaisa kawlnak ah hman ning.

    Kan hman mi mobile phone in zeitindah phaisa kan kawl lai. Tu tan ka rak țial ding hi cu IT chan ah kan luhnak a sau deuh ziah mah i Onl...

    Fashion

    Beauty

    Travel